Spis treści
Świeży miód prosto z ula ma płynną, lejącą się konsystencję, którą nazywamy patoką. Jednak wraz z upływem czasu patoka ulega procesowi krystalizacji i przekształca się w krupiec. Proces ten jest całkowicie naturalny i charakterystyczny dla miodów naturalnych. Jednak czy każdy miód krystalizuje w tym samym tempie i czy można odwrócić proces krystalizacji?
Na czym polega krystalizacja miodu?
Krystalizacja miodu jest naturalnym procesem polegającym na przemianie patoki w krupiec, czyli postaci płynnej w stałą. W związku z tym, że miód jest roztworem zawierającym ok. 80% cukrów i tylko ok. 20% wody, prędzej czy później musi dojść do wytrącania ciała stałego, czyli krystalizacji. W związku z tym, że krystalizacja miodu jest procesem fizycznym (a nie chemicznym), nie ma ona żadnego wpływu na skład miodu. Oznacza to, że skrystalizowany miód nie traci żadnych składników odżywczych i od płynnego miodu różni się jedynie konsystencją. Nie należy więc się obawiać kupowania skrystalizowanego miodu!
Na tempo krystalizacji wpływa przede wszystkim rodzaj miodu, a raczej stosunek zawartej w nim glukozy do ilości wody znajdującej się w produkcie. Krystalizację przyspiesza też wysoka temperatura i dopływ powietrza, dlatego można ją opóźnić, przechowując miód w ciemnym i chłodnym miejscu (poniżej 20°C) oraz pamiętając o szczelnym zamykaniu słoika.
Dekrystalizacja miodu – co to jest?
Dekrystalizacja miodu jest procesem odwrotnym do krystalizacji, a więc polega na przemianie postaci stałej (krupca) w płynną (patokę). Istotną rolę w procesie dekrystalizacji odgrywa temperatura. W związku z tym, że konsumenci znacznie chętniej sięgają po miody płynne, wielu producentów stosuje metodę dekrystalizacji, którą przeprowadza się za pomocą specjalistycznych urządzeń, takich jak spirale i komory dekrystalizacyjne.
Aby zachować cenne właściwości produktu, nie należy podgrzewać miodu do temperatury wyższej niż 40°C, dlatego dekrystalizację w warunkach domowych należy przeprowadzać niezwykle uważnie. Najpopularniejszym domowym sposobem na uzyskanie patoki jest włożenie słoika z miodem do garnka z ciepłą wodą i krótkie podgrzewanie. Należy jednak pamiętać, by nie zagotować wody i nie przekroczyć zalecanej temperatury, gdyż w ten sposób można łatwo przegrzać miód i pozbawić go składników odżywczych.
Czy miód płynny jest prawdziwym miodem?
Bardzo często można spotkać się ze stwierdzeniem, że płynne miody nie są prawdziwe, a kupować należy wyłącznie te skrystalizowane. Nic bardziej mylnego! To prawda, że każdy prawdziwy miód krystalizuje, ale równocześnie każdy miód krystalizuje w swoim własnym tempie.
Zależy to przede wszystkim od tego, ile glukozy znajduje się w miodzie w stosunku do zawartej w nim wody. Im większa zawartość glukozy, tym krótszy czas oczekiwania na scukrzony miód, a im niższa, tym dłuższa krystalizacja miodu. Kiedy krystalizują najpopularniejsze miody?
- miód rzepakowy – krystalizacja rozpoczyna się w ciągu 1-3 tygodni, a po 10 tygodniach miód powinien być już całkiem skrystalizowany (z tego względu miód rzepakowy często poddawany jest kremowaniu, aby był łatwiejszy w spożyciu i rozsmarowywaniu),
- miód wielokwiatowy – krystalizuje w ciągu kilku tygodni,
- miód gryczany – krystalizuje w ciągu 6-8 miesięcy,
- miód spadziowy – długi czas krystalizacji: od kilku do kilkunastu miesięcy.
- miód akacjowy – długi czas krystalizacji: nawet kilkanaście miesięcy.
Każdy prawdziwy miód prędzej czy później zacznie krystalizować. A więc… które miody nie krystalizują nigdy? Do takich produktów zaliczamy przede wszystkim miody sztuczne i przegrzane, które często można znaleźć w marketach. Aby mieć pewność, że kupujesz prawdziwy miód, zawsze wybieraj wiarygodne źródło – zaufaną pasiekę lub sklep internetowy specjalizujący się w sprzedaży miodów.
Podsumowanie
Krystalizacja miodu to całkowicie naturalny proces, który świadczy o jego autentyczności i wysokiej jakości. Prawdziwy miód z czasem zmienia swoją konsystencję z płynnej patoki w stały krupiec, jednak nie wpływa to na jego właściwości odżywcze ani smakowe.
Tempo krystalizacji zależy przede wszystkim od rodzaju miodu oraz proporcji glukozy do wody. Niektóre miody – jak miód rzepakowy – krystalizują bardzo szybko, podczas gdy miód akacjowy czy miód spadziowy mogą pozostawać płynne przez wiele miesięcy.
Dekrystalizacja pozwala przywrócić miodowi płynną formę, jednak proces ten powinien być przeprowadzany ostrożnie i w temperaturze nieprzekraczającej 40°C, aby nie utracić cennych składników odżywczych.
FAQ – najczęściej zadawane pytania
• Czy krystalizacja miodu oznacza, że miód jest prawdziwy?
Tak. Krystalizacja jest naturalnym procesem charakterystycznym dla prawdziwego miodu.
• Czy skrystalizowany miód traci właściwości?
Nie. Krystalizacja nie wpływa na skład miodu ani jego wartości odżywcze.
• Jak bezpiecznie rozpuścić skrystalizowany miód?
Najlepiej włożyć słoik do ciepłej wody i stopniowo podgrzewać miód.
• Które miody krystalizują najszybciej?
Do najszybciej krystalizujących należą miód rzepakowy i miód wielokwiatowy.
• Dlaczego miód spadziowy długo pozostaje płynny?
Miód spadziowy zawiera mniej glukozy niż niektóre miody nektarowe, dlatego proces jego krystalizacji przebiega wolniej. To naturalna cecha tego rodzaju miodu.
• Czy płynny miód jest prawdziwy?
Tak. Płynna konsystencja nie oznacza, że miód jest sztuczny. Niektóre miody naturalnie krystalizują bardzo wolno i przez długi czas pozostają płynne.
• Jakich miodów lepiej unikać?
Warto uważać na miody sztuczne, miody przegrzane, produkty o nieznanym pochodzeniu. Najlepiej wybierać miody z wiarygodnych pasiek i specjalistycznych sklepów.
• Jak przechowywać miód, aby dłużej pozostał płynny?
Miód najlepiej przechowywać w chłodnym miejscu, z dala od światła i w szczelnie zamkniętym słoiku. Pozwala to spowolnić proces krystalizacji.
Źródła
Bogdanov, S.,; (2017). Honey composition and properties. Bee Product Science.
Kędzia, B., & Hołderna-Kędzia, E. (2014). Leczenie produktami pszczelimi.
Kędzia, B. (2006). Właściwości biologiczne miodu.
Żak, N., & Wilczyńska, A. (2018). Wpływ przechowywania na właściwości fizykochemiczne miodu pszczelego.
